Ferah saldırısı ve Taliban’ın gelişen askeri stratejisi

Halid Abdurrahman | Afganistan Bülteni

Afganistan’ın batısında, İran sınırında yer alan Ferah kent merkezi, 2018 yılı başından bu yana her an Taliban tarafından ele geçirilme riskiyle karşı karşıyaydı. ABD destekli Kabil hükümeti güçlerinin bölgede yetersiz kalması sonucunda geçtiğimiz günlerde Taliban güçleri aylardır süren ikmalin sonunda kent merkezine yönelik saldırıya geçti.

Saldırıya geçen Taliban, kısa sayılabilecek bir zaman zarfı içinde Ferah kent merkezinin hatrı sayılır bir bölümünü kontrol altına almayı başardıysa da kent merkezinin tamamını Kabil hükümeti güçlerinden ele geçiremedi.

Taliban’a bağlı silahlı güçlerin Ferah ili kırsalındaki bölgelerde oldukça etkin olduğu ABD ve Kabil hükümeti güçleri tarafından da biliniyordu. ABD’nin 2013 yılında kuvvetlerini Ferah ili kırsalındaki bölgelerden merkez hattına doğru çekmesinden sonra bölgede Taliban’ın işi çok daha kolaylaşmıştı.

2013 sonrası dönem, Taliban için adeta yeni bir toparlanma süreci oldu.

Aslına bakıldığından birçok güvenlik kaynağı Ferah kent merkezinin bu denli bir Taliban tehdidi altında olduğunu dile getiriyordu. Nitekim Taliban’ın Ferah ili kırsalında düzenlediği saldırılar ve ele geçirdiği bazı noktalar sürecin buraya gelmesine ön adım oluşturdu.

Ocak ayı başında Kabil hükümetine bağlı kaynaklar, Ferah ilinde Taliban’ın artan etkinliğine dikkat çekmiş ve hareketin artık sadece ilin kırsal kesiminde değil, merkezine bağlı mahallelerde varlık gösterdiğini belirtmişti.

Taliban’ın bu tarz, kent merkezlerine yönelik düzenlediği saldırılarda “acele” bir tavır izlemediği biliniyor. Ferah kent merkezine geçtiğimiz günlerde düzenlenen saldırıda da tam olarak bu tavır baş gösterdi. Kent merkezine ani bir saldırıyla birkaç koldan giriş yapan Taliban güçleri, birçok askeri noktayla birlikte çok sayıda silah, mühimmat ve askeri aracı da ele geçirdi.

Ele geçirilen silah ve mühimmatların kent merkezinden kırsala doğru çıkarılması sona erdiğinde, Taliban’a bağlı güçlerin kentin tamamını kontrol altına almak için, tekrardan net bir refleks gösterdiği söylenemez. Kentin giriş noktalarına çekilen Taliban savaşçılarıyla ABD destekli Kabil hükümetine bağlı güçler arasında birçok kez sıcak temas sağlansa da ABD’nin sağladığı hava desteğinin de etkisiyle Taliban büyük oranda bir geri çekilme gerçekleştirdi.

ABD’nin silahlı insansız hava araçları ve A-10’larla gerçekleştirdiği saldırılarda Taliban’a bağlı güçler kayıplar verdi. ABD tarafından düzenlenen hava saldırılarının neredeyse tamamı, kent merkezi çevresindeki mahallelerde gerçekleşti.

Taliban’ın gelişen askeri stratejisi

Özellikle Heybetullah Ahundzade’nin başa geçtiği Mayıs 2016 dönemi sonrasında Taliban tarafından gerçekleştirilen saldırıların, planlanma-düzenlenme şekli ve hedef seçimi konusunda farklı dinamikler barındırdığını söylemek mümkün.

Hareketin bu dönemden sonraki saldırıları daha çok büyük hedeflere (ilçe merkezleri başta olmak üzere, büyük askeri merkezler vb.) yönelik olmaya başladı. Bu saldırılar aynı zamanda ABD tarafından uzun yıllardır eğitilen Kabil hükümetine bağlı güvenlik güçlerinin aslında yetersiz olduğu tartışmalarını da tekrar alevlendirdi.

ABD tarafından eğitilen ve donatılan Kabil hükümeti güçlerinin Ferah ili kırsalında Taliban’a karşı düzenlediği birden fazla askeri operasyonun başarısız olması ve çok fazla zayiat verilmesi, Taliban’ı kent merkezine saldırma konusunda motive eden bir diğer etken oldu.

Taliban’ın gelişen askeri stratejisini besleyen en önemli unsurlardan bir diğeri de ABD’nin Kabil hükümeti güçlerine sağladığı modern ekipmanları çatışmalarda ele geçirmiş olması. Taliban, ele geçirdiği bu ekipmanlarla Ferah ili kırsalında gece baskınları düzenlemiş ve operasyonel kabiliyetini büyük oranda artırmıştı.

Hareket, 15 Mayıs’ta Ferah kent merkezine yönelik düzenlediği ani saldırıyla yüklü miktarda silah ve mühimmatı da ele geçirdi. Bu askeri ekipmanların arasında Taliban’ın bölgede etkili saldırılar düzenlemesine olanak sağlayacak donanımlar da bulunuyor.

Kabil hükümeti, Taliban’ın sadece Ferah değil, özellikle Afganistan’ın güneyindeki birçok kent merkezine koordine saldırılar düzenleyebilecek potansiyele sahip olduğunu biliyor. Bu yüzden hükümet, ABD’den daha fazla hava desteği talep ediyor. Öte yandan ABD’nin Ferah’da Kabil hükümeti güçlerine yoğun hava desteği sağlaması, demoralize olmuş hükümet güçleri için büyük önem arz etmekteydi.

Gelecek dönemde Afganistan genelinde Taliban’ın başka kent ve ilçe merkezleriyle büyük askeri yerleşkelere yönelik saldırılar düzenlemesi ihtimal dahilinde. Özellikle ülkenin güneyinde birden fazla ilçe merkezindeki Kabil hükümeti güçleri, Taliban kuşatması altında varlık gösteriyor.

Sonuç olarak, ABD tarafından siyasi çözüm odağında ikna edilmeye çalışılan Taliban, düzenlediği etkin ve koordine saldırılarda bu çağrılara cevap veriyor. Afganistan genelinde geçtiğimiz döneme göre daha etkin bir hale gelen yapılanmanın, gelecek dönemde kontrol alanını daha da genişleteceği bir gerçek.

Kaynak: Afganistan Bülteni