Taliban’ın ‘bahar saldırıları’nda son durum değerlendirmesi

Afganistan Bülteni | İstanbul

Taliban’ın 25 Nisan’da “Hendek Cihad Operasyonları” adıyla başlattığı bahar saldırılarında 2 hafta geride kaldı. “Hendek Operasyonları” kapsamında Taliban, ülkenin belirli vilayetlerinde yoğunlaşan ve günden güne yayılan bir stratejiyle saldırılarını sürdürüyor.

Taliban, diğer bahar operasyonlarına benzer şekilde saldırılarını yürütüyor. Bombalı saldırılar, pusular ve yerleşim yerleri etrafında kümelenen kontrol noktalarına saldırılar, “Hendek Operasyonları”nda Taliban’ın başlıca askeri taktiklerinden.

Karakollar ilk hedef

Grubun, iki haftadan uzun süredir düzenlediği saldırılarda, daha yumuşak ve açık hedeflere yöneldiği söylenebilir. Bu doğrultuda, korunaklı bölgelerden uzak ve izole karakollarla kontrol noktaları Taliban için birincil hedefleri teşkil ediyor. Taliban için, Kabil hükümetinin koruma olasılığının olmadığı, hava ve karadan ateş gücüyle korunamayan bu karakollar “kolay lokma” olarak nitelenebilir. Grubu bu izole karakolları ele geçirmesinin, kendileri açısından belli başlı avantajları bulunuyor. Bunlar arasında çatışmalar için gerekli silah ve mühimmatın elde edilmesi, grup üyelerine moral avantaj sağlanırken hükümet unsurlarının demoralize edilmesi, Kabil hükümetinin askeri gücünün yıpratılması, alan hakimiyetinin artırılarak başka bölgelerin tehdit edilmesi sayılabilir.

Pusular ve bombalı saldırılar

Taliban’ın saldırı taktiklerinin ikinci sırasında pusular ve bombalı saldırılar bulunuyor. Yerleşim yerleri arası mesafenin uzak ve karakolların izole oluşunun Taliban açısından birçok avantajı bulunuyor. Bunlardan biri karakollara gönderilen takviye kuvvetlerin ve yerleşimler arasında nakledilen güçlerin kullandığı yolların, pusu saldırıları için biçilmiş kaftan haline gelmesi. Aktif bir hava desteğinden mahrum olan Kabil hükümetine bağlı askeri konvoylar, Taliban’ın düzenlediği pusularda ve el yapımı patlayıcı saldırılarında azımsanamayacak kayıplar veriyor.

Taliban şehir merkezlerine yakın

Taliban’ın, Afganistan’ın Gazni, Nangarhar, Kunduz, Hilmend, Kandahar, Ferah, Feryab gibi illerinde merkez şehirlere oldukça yaklaştığı biliniyor. Bu doğrultuda grup, söz konusu illerin merkezlerinde ve bazen başkent Kabil’de, şehirlerin dış mahallelerinde ve bu mahallelere yakın bölgelerde de bombalı saldırılar düzenliyor. Bu saldırılarda yabancı güçlerin, komando birliklerinin ve üst düzey isimlerin hedef alındığı ifade ediliyor. Valiler, vali yardımcıları, özel kuvvetlerin komutanları gibi kişiler bu saldırıların odak noktasında.

Şehir merkezlerine artan baskı

“Hendek Operasyonları”nın yoğunlaştığı bölgeler, saldırıların ilk haftasında genellikle Afganistan’ın doğusunda yer alan vilayetlerdi. Taliban’ın yoğun bir varlık gösterdiği Hilmend, Kunduz, Ferah, Feryab gibi illerde, “Hendek Operasyonları” doğu bölgeler kadar yoğunluk teşkil edemiyordu. Bunun nedeninin, Taliban’ın söz konusu bölgelerde il ve ilçelerin merkezleri dışında neredeyse tüm bölgeleri elde tutması olduğu düşünülüyordu.

Ancak saldırılarda 2. hafta geride kalırken, Taliban’ın başkentten uzak bölgelerde de saldırılara ağırlık verdiği gözlendi. Bahse konu illerde de ilerleyen günlerde saldırıların sıklaşacağı tahmin ediliyor.

Taliban’ın bu illerde saldırılarını yöneltebileceği neredeyse tek hedef yerleşim merkezleri ve çevrelerindeki korunaklı karakollar. Bu da daha ağır, kapsamlı ve planlı saldırıları gerektiriyor. Taliban, şu an itibariyle bu il merkezlerini ele geçirme gibi bir stratejisi olduğu izlenimini vermiyor. Ancak merkezlerin çevresindeki alanları kontrol ederek Kabil hükümeti unsurlarını yıpratıyor ve şehirlere yönelik tehdidini artırıyor.

Taliban’ın bahar operasyonlarının yoğunlaştığı iller şu şekilde sıralanabilir:

Zabul, Gazni, Paktika, Paktiya, Host, Logar, Vardak, Nangarhar, Lagman, Kabil, Pervan, Bağlan, Kunar, Kapisa, Pençşir, Badahşan. Ülkenin doğusundaki bu illerin yanı sıra Taliban Feryab, Badgis, Saripul gibi kuzeybatı vilayetlerinde, Kunduz, Ferah, Hilmend ve Kandahar gibi Taliban’ın kalesi olarak anılabilecek yerlerde de saldırılarına devam ediyor.

“Hendek Operasyonları”nda saldırıların sıklaştığı bazı illere dair son durumlar şu şekilde:

Badahşan

Afganistan’ın kuzeydoğu ucunda yer alan ilde Taliban’ın varlığı, ABD’nin ülkede asker sayısını azaltma kararının ardından hızla yükselmişti. İlde Taliban, 3 Mayıs’ta Kohistan ilçesini tamamen ele geçirdi. İlçenin daha sonra hükümet güçlerince tekrar kontrol altına alındığı öne sürülse de, çatışmaların devam ettiği rapor ediliyor.

Badahşan ili merkezi Feyzabad’ın kuzey sınırında bulunan ilçeyi ele geçiren grup, doğudaki Şuheda ve güneydeki Taşkan ilçelerinde de ilerliyor. Baharek ve Registan ilçelerinde de çatışmalar devam ediyor.

Tahar

Taliban’ın daha etkin varlık göstermeye başladığı illerden biri de Tahar. Kunduz’un doğusunda yer alan ilde yakın zamanda kadar, Kunduz’un aksine Taliban’ın ciddi etkinliği bulunmuyordu. Tahar ilinde grubun genel hedefi Çah Ab, Yengi Kala, Havaca Gar gibi ilçelerdeki kontrol noktaları. Taliban’ın bölgede düzenlediği saldırılarda çok sayıda Kabil hükümeti askeri unsuru öldürülürken, silah ve mühimmatlar da ele geçirildi.

Feryab

Ülkede Taliban’ın en güçlü olduğu bölgelerden biri de kuzeybatıdaki Faryab ili. Faryab’ın birçok ilinde “Hendek Operasyonları” kapsamında Taliban saldırıları devam etti.

Faryab’da Taliban saldırıları oldukça organize ve ağır olarak seyretti. Özellikle Şirin Tegab, Devletabad, Bilçirağ, Almar, Kayser, Peştun Kot gibi ilçeler Taliban’ın hedefinde. Grup, 1 Mayıs’ta Şirin Tegab’da bazı karakolları ele geçirdikten sonra, 2 bin ailenin yaşadığı bir bölgeyi tamamen kontrol altına aldığını ilan etti. Taliban Feryab ilinde ilçe merkezleri ve il merkezi Meymene’ye yönelik askeri baskının dozunu artırıyor.

Öte yandan ilin güneydoğu ucundaki Bilçirağ ilçesi saldırılar kapsamında Taliban tarafından ele geçirildi. 9 Mayıs’ta Taliban’a bağlı kaynaklar, çok sayıda askeri unsurun öldürüldüğünü ve ilçenin tamamen kontrol altına alındığını ilan etti. Bölgedeki saldırının oldukça ağır olduğu ve Taliban’ın ilerleyişe devam ettiği kaydedildi.

Badgis

Feryab’ın batı sınırında yer alan Badgis de “Hendek Operasyonları”nın aktif olarak sürdüğü bir diğer merkez. Badgis’in Cuvend, Kadis, Gormaç, Kale-i Nev ilçelerinde çatışmalar yoğunluk gösteriyor. Taliban Cuvend’de bir askeri üssü 45 askerin terk edip kaçtığını, Kadis’te 26 askerin kendilerine katıldığını ifade etti.

Taliban, ilin başkenti Kale-i Nev’de de birçok kontrol noktası ve karakola saldırılarını sürdürüyor.

Ferah

Ülkenin batısında, İran sınırında yer alan Ferah, Taliban’ın en aktif bölgelerinden birisi. Burada da Taliban, Kabil hükümeti güçlerine düzenlediği saldırıları sürdürüyor. Ferah Rod ilçe merkezi, Şib Koh, Bala Buluk, Puşt Rod ilçelerinde Kabil hükümeti güçlerinin özellikle askeri devriyeleri hedef alınıyor.

Öte yandan Taliban, Kandahar-Herat yolunda birçok askeri araca da pusu saldırıları gerçekleştirdi.

Hilmend

Taliban, ülkede en büyük oranda Hilmend’i elinde tutuyor. Bahar saldırılarında bölgede yerleşim merkezlerini çevreleyen askeri karakollar ve devriyeler hedef alınıyor. Leşkergah, Neva, Nad Ali, Merceh gibi ilçelerde yoğunlaşan saldırılar arasında keskin nişancı saldırıları dikkat çekiyor. Bölgede Kabil hükümeti güçleri yerleşim yerlerine yakın bölgelerde konuşlanmış durumda.

Kandahar

Afganistan’da Taliban’ın doğduğu bölge olan Kandahar da geniş ölçekli saldırıların yaşandığı bölgelerden biri. Maruf, Dend, Şavalikot, Niş gibi ilçelerde yaşanan saldırılarda Kabil hükümetine bağlı çok sayıda askerin öldürüldüğü ifade edilmişti. Bölgede saldırılar daha çok el yapımı patlayıcı saldırıları ve keskin nişancı saldırıları olarak gerçekleşti.

Nangarhar

Ülkenin doğusunda, IŞİD’in Afganistan’da en aktif varlık gösterdiği il olan Nangarhar, “Hendek Operasyonları”nın en yoğun yaşandığı bölgelerden birisi. İl merkezi Celalabad’da ve Hisarek, Hogyani, Bati Kot gibi ilçelerde bombalı saldırılar ve karakollara yönelik baskınlar gerçekleştirildi.

Taliban, söz konusu saldırılarda Celalabad şehri içerisinde de etkiliydi. 25 Nisan’da şehirde bir askeri araç mayınla hedef alındı. 1 Mayıs’ta ise yine şehir merkezinde Niyaz Veli isimli bir özel kuvvet subayı Taliban tarafından hedef alınarak öldürüldü.

Kabil

Başkent Kabil’in çevresi ve merkezi Taliban tarafından düzenlenen saldırılara sahne oldu. Daha önce de belirtildiği gibi, Taliban’ın Celalabad, Kabil gibi şehirlerde artık günlük olarak saldırılar düzenleyebilmesi ve şehre rahatça girip çıkabilmesi, Kabil hükümetinin içerisinde bulunduğu güvenlik durumunu gözler önüne seriyor.

Kabil merkezinin 50 kilometre doğusunda yer alan Sarobi ilçesi, Kabil’de “Hendek Operasyonları”nda sıklıkla saldırıların gerçekleştiği ilk yer. Bu ilçede karakol saldırıları, askeri bölgelerin roketlerle hedef alınması ve pusular gibi saldırılar gerçekleştirildi.

Kabil merkezinde, merkezin çevresinde bulunan Deh Sebz ve Musahi ilçelerinde de Taliban saldırılar düzenledi.

Logar

Başkent Kabil’in güney komşusu olan Logar’da Taliban’ın düzenlediği saldırılarda Kabil hükümeti en üst düzey kayıpları yaşadı. İle bağlı Muhammed Ağa ilçesinde Taliban’ın düzenlediği saldırıda, ilin Vali Yardımcısı Kameruddin Şekip ve Valilik Sözcüsü Salim Salih öldürüldü.

İl genelinde, başta Muhammed Ağa ilçesi ve il merkezi Pul-i Alem olmak üzere saldırılar sürdü. Pul-i Alem şehri merkezinde düzenlenen bir suikast saldırısında bir istihbarat subayının öldürüldüğü rapor edildi.

Taliban operasyonların ilk gününde il genelindeki güvenlik noktalarına ve karakollara eş zamanlı saldırılar düzenledi.

Gazni

Saldırıların en yoğun yaşandığı illerden birisi de Gazni. Taliban etkinliğiyle bilinen bir diğer il olan Gazni’de, “Hendek Operasyonları” başlamadan bir süre önce, il merkezinin kuzeyinde yer alan Havaca Ömeri ilçesi Taliban tarafından ele geçirilmişti.

Gazni’nin Diyak, Gilan, Ab Bend, Giru, Ander gibi ilçelerinde karakollara ve askeri üslere yoğun saldırılar gerçekleştirildi.

Taliban, Gazni şehrine de dış mahallelerden temas etmiş durumda. “Hendek Operasyonları” sürerken Taliban, merkezin doğusundaki bazı bölgeleri ele geçirerek, Gazni şehrine yönelik askeri baskısını oldukça artırmış durumda.

Öte yandan hareket, Paktika-Gazni otoyolunu da kesmiş durumda. Yol halen Taliban güçlerince kontrol ediliyor.

Pervan

ABD’nin ülkedeki en büyük askeri üssü olan Bagram’ın da bulunduğu ilde Taliban saldırılarına devam etti. Tahmin edilebileceği gibi ilde ilk hedef, ABD’nin Bagram Hava Üssü’ydü. Üsse yönelik birçok roketli saldırı gerçekleşirken, ABD güçlerine kayıplar verdirildiği ifade edildi. Ancak ABD bu bilgileri doğrulamadı.

Bagram’ın güneyindeki Koh-i Safi’de ve il kuzeyindeki Siyagerd, Şinvari, Seleng ilçelerinde de karakollara saldırılar sürdürüldü.

Vardak

Afganistan’da Taliban’ın pusu saldırılarıyla ünlenen Vardak, ülkenin kuzeyini güneyine bağlayan yollar için bir kavşak noktası niteliğinde. Bu da Vardak’ın, Kabil hükümeti güçleri ile Taliban arasında yoğun çatışmalara sahne olmasına zemin hazırlıyor.

Henüz bölgeden büyük bir pusu haberi gelmedi, ancak Seyidabad başta olmak üzere bazı ilçelerde askeri konvoyların hedef alındığı ifade edildi.

Öte yandan ile bağlı Nirh, Cagatu, Celriz gibi ilçelerde Taliban, karakollara ve askeri merkezlere yönelik saldırılarını sürdürdü.

Bağlan

Bağlan ili de ülkenin Kabil gibi merkezi bölgeleri ile kuzeydeki Kunduz’u bağlayan bir kavşak noktası niteliğinde. Taliban, ilin baş şehri Pul-i Humri’ye dış mahallelerine temas edecek ölçüde yakın durumda. Son saldırılarda başkent çevresindeki Dend-i Şahabeddin ve Halazyo bölgelerinin ele geçirildiği ifade edildi.

Bağlan’ın Doşi, Enderab, Hincan, Bağlan-ı Cedid ilçelerinde de saldırılar sürdü. Taliban Kabil-Kunduz ve Bağlan-Kunduz yollarını birçok noktada keserek askeri konvoylara da saldırılar düzenledi.

Bağlan’ın güneybatısında yer alan Tala ve Berfek ilçesi de 8 Mayıs’ta Taliban tarafından ele geçirildi. Grup çok sayıda hükümet askerinin öldürüldüğünü, silah ve mühimmatların ele geçirildiğini ve ilçenin merkezindeki binaların kontrol altına alındığını duyurdu.

Zabul

Gazni güneyinde yer alan Zabul de “Hendek Operasyonları”nın yoğun olarak sürdüğü bir diğer nokta. Özellikle ile bağlı Deyçopan ilçesi karakollara yönelik yoğun saldırılara sahne oldu ve birçok nokta Taliban tarafından ele geçirildi. İle bağlı Mizana, Şacoy gibi ilçelerde il merkezi Kalat’da da bombalı saldırılar ve keskin nişancı saldırıları sürdü.

Kunduz

Taliban’ın ülkede en yoğun varlık gösterdiği illerden biri Kunduz. Kunduz’da Kabil hükümeti güçlerinin daha çok merkez noktalara çekilmiş olması ve kırsala yayılmış karakolların zaten Taliban tarafından ele geçirilmiş olması, “Hendek Operasyonları” kapsamında düzenlenen saldırıları diğer bölgelerden daha az olarak gerçekleşmesine yol açtı.

Bölgede Kabil hükümeti güçlerinin saldırı girişimleri Taliban tarafından püskürtüldü. Kale-i Zel ve Hanabad ilçelerindeki bu saldırı girişimlerinde hükümet güçleri kayıplar verdi.

Öte yandan il merkezinde, İmam Sahib, Kale-i Zel ve Deşt-i Arçi ilçelerinde de hükümet güçlerinin kayıp verdiği saldırılar gerçekleştirildi.

Kaynak: Afganistan Bülteni